1
00:00:01,821 --> 00:00:06,375
22. nedelja - maj
Venera i Jupiter

2
00:00:07,314 --> 00:00:11,389
Sada smo ovde. Ravnodnevica
je bila pre 10 nedelja.

3
00:00:11,639 --> 00:00:17,178
Za tri nedelje ćemo doći
do dugodnevice, početka leta.

4
00:00:18,459 --> 00:00:24,206
Krajem marta 1997. kometa
Hejl-Bop je proletela pored nas.

5
00:00:24,440 --> 00:00:29,779
Uzdigla se iznad planetarne
ravni i videli smo je uveče.

6
00:00:30,072 --> 00:00:34,896
Zatim je iščezla. Kuda je otišla?

7
00:00:38,131 --> 00:00:43,304
Kada je kometa bila najbliže
Zemlji, bili smo ovde.

8
00:00:43,828 --> 00:00:48,930
Deset dana kasnije,
kad je bila najbliže Suncu,

9
00:00:49,185 --> 00:00:51,542
mi smo bili ovde.

10
00:00:51,860 --> 00:00:56,002
Tokom 2 meseca, dok je kometa
letela ka planetarnoj ravni,

11
00:00:56,287 --> 00:00:59,493
Zemlja je stigla do ove tačke.

12
00:00:59,733 --> 00:01:04,490
Više nismo videli kometu
jer je bila u liniji sa Suncem.

13
00:01:07,807 --> 00:01:11,453
Onda je kometa zašla
za planetarnu ravan

14
00:01:11,718 --> 00:01:14,863
i uputila se ka rubu
Sunčevog sistema.

15
00:01:16,284 --> 00:01:21,654
Kometa neopaženo putuje
nebom u liniji sa Suncem,

16
00:01:21,910 --> 00:01:25,878
samo je vi vidite na svom ekranu.

17
00:01:28,907 --> 00:01:33,430
Kad Venera izlazi levo od Sunca,
može da se vidi uveče.

18
00:01:33,692 --> 00:01:38,043
Tokom ta 3-4 meseca,
Venera je prvo nebesko telo

19
00:01:38,310 --> 00:01:41,257
koje se pojavi
posle zalaska Sunca.

20
00:01:41,558 --> 00:01:45,012
Venerin sjaj je vrlo jak
zato što je blizu Sunca i nas.

21
00:01:45,523 --> 00:01:49,938
Osim toga je prekrivena
gustom belom atmosferom

22
00:01:50,106 --> 00:01:52,924
koja odbija sunčeve zrake.

23
00:01:53,185 --> 00:01:58,365
Kad je Venera desno od Sunca,
može se videti ujutro.

24
00:02:03,211 --> 00:02:07,033
Onda Venera i Zemlja
nastave put oko Sunca,

25
00:02:07,529 --> 00:02:10,309
ali je Venera brža od nas.

26
00:02:10,570 --> 00:02:13,564
Za par meseci se Venera
tako udalji od Zemlje,

27
00:02:13,722 --> 00:02:17,929
da dođe u liniju sa Suncem
i nestane u njegovom sjaju.

28
00:02:18,235 --> 00:02:21,453
Venera postepeno
izađe iz Sunčevog sjaja

29
00:02:21,668 --> 00:02:25,683
i postane vidljiva uveče,
levo od Sunca.

30
00:02:27,054 --> 00:02:33,047
Kad je levo od Sunca,
mi je vidimo uveče.

31
00:02:33,440 --> 00:02:38,493
Sledeći Sunce, Venera svaki
dan neopaženo prelazi nebo.

32
00:02:38,769 --> 00:02:44,005
Kad Sunce zađe, Venera zasija
levo od mesta gde je zašlo.

33
00:02:46,310 --> 00:02:51,615
Od nedelje do nedelje,
Venera se udaljava od Sunca.

34
00:02:51,815 --> 00:02:56,956
Ostaje sve duže na noćnom
nebu i sve duže nam je vidljiva.

35
00:02:59,021 --> 00:03:03,279
Svakog meseca dođe od
susreta Meseca i Jupitera.

36
00:03:03,535 --> 00:03:08,561
Mesec dođe u liniju sa
Jupiterom i to se dešava ovako.

37
00:03:09,495 --> 00:03:13,061
Mesec 4 nedelje obilazi Zemlju.

38
00:03:13,229 --> 00:03:18,745
Koristićemo Mesec kao orijentir
na planetarnom horizontu.

39
00:03:19,018 --> 00:03:22,902
Pratite Mesec
i videćete planete -

40
00:03:24,829 --> 00:03:26,841
Veneru,

41
00:03:29,004 --> 00:03:33,754
Mars, Jupiter i Saturn.

42
00:03:35,271 --> 00:03:39,265
Naravno, samo na noćnoj strani

43
00:03:39,566 --> 00:03:42,566
jer kad Sunce obasja
Zemlju na dnevnoj strani,

44
00:03:42,708 --> 00:03:46,371
ne možete da vidite
ni planete, ni zvezde.

45
00:03:46,486 --> 00:03:51,352
Jednom mesečno je linija
Zemlja-Mesec u pravcu Jupitera,

46
00:03:51,633 --> 00:03:57,332
ali setite se da nam je Jupiter
2000 puta dalje od Meseca.

47
00:04:00,145 --> 00:04:05,155
U tom poravnanju je Mesec
nešto iznad ili ispod Jupitera

48
00:04:05,386 --> 00:04:10,521
jer mu je orbita blago nagnuta
u odnosu na planete.

49
00:04:11,009 --> 00:04:15,087
Kad u zoru na horizontu
počne da sviće, zvezde nestaju,

50
00:04:15,264 --> 00:04:19,335
a sa njima i nešto svetliji Jupiter.

51
00:04:19,663 --> 00:04:24,193
Ostaje samo Mesec
koja se vidi i danju.

52
00:04:27,121 --> 00:04:32,784
Jupiter je nešto iznad
Meseca na nebu,

53
00:04:33,064 --> 00:04:37,853
a tu je i zvezda Altair.

54
00:04:38,024 --> 00:04:42,605
Mesec, Jupiter, Altair su
naizgled jedno do drugog.

55
00:04:42,766 --> 00:04:46,496
U stvarnosti su vrlo daleko.
Mesec je vrlo blizu Zemlje.

56
00:04:46,641 --> 00:04:49,849
Kad bi naša planeta sišla
s orbite i krenula ka Mesecu,

57
00:04:49,996 --> 00:04:53,188
svojom uobičajenom
brzinom od 107 000 km/h,

58
00:04:53,354 --> 00:04:56,329
stigli bi do Meseca za 4 sata.

59
00:04:56,750 --> 00:05:02,106
Do Jupitera bi po pravoj liniji
putovali skoro godinu dana.

60
00:05:08,003 --> 00:05:14,031
Za 4 godine bi stigli do Urana,
a do Neptuna za 6 godina.

61
00:05:15,327 --> 00:05:20,638
Zvezde su mnogo dalje od
planeta u Sunčevom sistemu.

62
00:05:21,015 --> 00:05:25,704
Do zvezde Altair bi nam
trebalo 160 000 godina,

63
00:05:25,929 --> 00:05:30,409
iako nam je Altair relativno
blizu u odnosu na zvezde

64
00:05:30,721 --> 00:05:36,118
na drugom kraju naše galaksije,
koje možda više i ne postoje.

65
00:05:40,003 --> 00:05:43,485
Vratimo se sad na Zemlju.

66
00:05:43,747 --> 00:05:46,771
Četiri sata do Meseca
i godinu do Jupitera -

67
00:05:46,957 --> 00:05:51,214
te veličine su uporedive sa
onim u svakodnevnom životu,

68
00:05:51,515 --> 00:05:56,010
dimenzijama Sunčevog sistema
koje otkrivate na ovom putovanju.

69
00:05:58,208 --> 00:06:02,481
Obično mislimo da
svetlost putuje pravolinijski.

70
00:06:02,686 --> 00:06:06,176
Ajnštajn je razmišljao o vasioni

71
00:06:06,307 --> 00:06:10,409
i zaključio da se prostor
krivi usled gravitacije,

72
00:06:10,561 --> 00:06:14,319
sile koju stvara ogromna
masa zvezda i galaksija.

73
00:06:14,677 --> 00:06:20,036
Telo masivno poput Sunca pravi
ulegnuće u prostor-vremenu.

74
00:06:20,292 --> 00:06:25,226
To ulegnuće u teoriji
zakrivljuje svetlost

75
00:06:25,504 --> 00:06:28,580
kao što se loptica obiđe rupu.

76
00:06:28,740 --> 00:06:31,892
To je bila samo teorija.

77
00:06:32,238 --> 00:06:36,904
Teorija je potvrđena
29. maja 1919.

78
00:06:37,527 --> 00:06:40,470
Tog dana je došlo do
potpunog pomračenja Sunca,

79
00:06:40,786 --> 00:06:45,746
a zvezda Beta Tauri je bila u liniji
Sunca, ali neuporedivo dalje.

80
00:06:46,611 --> 00:06:50,102
Trebalo je da se pojavi ovde,
blizu Sunca,

81
00:06:50,296 --> 00:06:53,015
ali videla se ovde, dalje od Sunca.

82
00:06:53,670 --> 00:06:58,245
Kada je svetlost sa zvezde
prošla kraj Sunca,

83
00:06:58,537 --> 00:07:03,204
bila je zakrivljena masom Sunca.

84
00:07:04,074 --> 00:07:09,079
Videli smo zvezdu desno,
na kraju prave linije,

85
00:07:09,359 --> 00:07:13,041
a ona je zapravo bila levo,
bliže Suncu.

86
00:07:13,323 --> 00:07:17,736
Ogromna masa Sunca
je zaista savila svetlost.

87
00:07:18,016 --> 00:07:21,366
Zvezda se videla desno,
a u stvari je bila levo.

88
00:07:21,646 --> 00:07:26,689
To je dokazalo da je
Teorija relativnosti tačna.

89
00:07:27,655 --> 00:07:29,995
- prevod LjubicaSP -
ljubpet@gmail.com

